Doanh thu tăng, đơn hàng nhiều nhưng lợi nhuận ngày càng mỏng: Điều gì đang xảy ra với người bán hàng online?
Một cửa hàng đạt doanh thu 300 triệu đồng mỗi tháng nghe có vẻ là kết quả đáng mừng. Nhưng sau khi trừ giá vốn, phí nền tảng, quảng cáo, khuyến mãi, vận hành và đơn hàng hoàn trả, số tiền thực sự còn lại có thể thấp hơn rất nhiều so với kỳ vọng.
Doanh thu lớn cũng chưa chắc tạo ra một doanh nghiệp vững mạnh nếu mô hình kinh doanh phụ thuộc quá nhiều vào một nền tảng.
Shopee và TikTok Shop mở ra cơ hội tiếp cận khách hàng cho nhiều cửa hàng và doanh nghiệp. Tuy nhiên, khi toàn bộ hoạt động kinh doanh phụ thuộc vào sàn, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong việc kiểm soát chi phí, phát triển thương hiệu và xây dựng mối quan hệ lâu dài với khách hàng.
Vấn đề không phải là có nên tiếp tục bán hàng trên sàn hay không.
Câu hỏi quan trọng hơn là: Làm thế nào để tận dụng sức mạnh của sàn thương mại điện tử mà vẫn xây dựng được tài sản kinh doanh thuộc quyền chủ động của doanh nghiệp?
Bài viết này phân tích những áp lực kinh doanh thực tế, cách kiểm soát lợi nhuận và vai trò của website riêng trong chiến lược bán hàng đa kênh.
Vì sao bán hàng trên sàn ngày càng khó, dù thị trường vẫn phát triển?
Thương mại điện tử mang đến nhiều cơ hội nhưng đồng thời làm gia tăng mức độ cạnh tranh. Nhà bán hàng không chỉ cạnh tranh về giá sản phẩm mà còn phải tính toán chi phí tiếp cận khách hàng, vận hành đơn hàng, khuyến mãi và khả năng giữ chân người mua.
Chi phí bán hàng tăng
Ngoài giá vốn, người bán cần tính phí nền tảng, quảng cáo, ưu đãi, vận hành, đóng gói và các chi phí phát sinh trong quá trình xử lý đơn hàng.
Cạnh tranh giá khốc liệt
Những sản phẩm dễ thay thế thường bị so sánh trực tiếp về giá bán, ưu đãi và tốc độ giao hàng, khiến biên lợi nhuận ngày càng chịu áp lực.
Phụ thuộc vào nền tảng
Thay đổi về chính sách, phí, thuật toán hoặc khả năng hiển thị sản phẩm có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động bán hàng.
Khó xây dựng thương hiệu riêng
Khách hàng có thể nhớ tên sàn nhiều hơn tên cửa hàng. Việc phát triển mối quan hệ lâu dài cũng phụ thuộc vào những công cụ nền tảng cho phép.
Chi phí bán hàng không chỉ là phí hoa hồng
Một sai lầm thường gặp là lấy giá bán trừ giá nhập hàng rồi xem phần còn lại là lợi nhuận.
Trên thực tế, doanh nghiệp còn phải tính đến nhiều khoản chi phí: phí nền tảng, quảng cáo, khuyến mãi do người bán tài trợ, đóng gói, vận hành, xử lý hoàn trả, nhân sự và các nghĩa vụ thuế liên quan.
Biểu phí trên các nền tảng có thể thay đổi theo thời điểm, ngành hàng và chương trình mà người bán tham gia. Vì vậy, không nên sử dụng một tỷ lệ phí cố định cho mọi sản phẩm hoặc mọi giai đoạn.
Bài toán thực tế: Doanh thu 300 triệu đồng, doanh nghiệp còn lại bao nhiêu?
Hãy xem xét một cửa hàng bán hàng online có doanh thu 300 triệu đồng mỗi tháng. Giả sử cơ cấu chi phí được phân bổ như sau:
| Hạng mục | Tỷ lệ | Số tiền |
|---|---|---|
| Doanh thu | 100% | 300.000.000đ |
| Giá vốn hàng bán | 65% | 195.000.000đ |
| Phí sàn và ưu đãi | 15% | 45.000.000đ |
| Quảng cáo | 10% | 30.000.000đ |
| Vận hành và hoàn hàng | 7% | 21.000.000đ |
| Số dư trước các chi phí khác và thuế | 3% | 9.000.000đ |
Lưu ý: Đây là mô hình giả định để minh họa cách phân tích chi phí, không phải biểu phí chính thức của Shopee hoặc TikTok Shop. Các khoản chi phí cần được phân loại không trùng lặp khi áp dụng vào hoạt động thực tế.
Khoản tiền này chưa chắc là lợi nhuận ròng cuối cùng. Nếu phát sinh thêm chi phí cố định hoặc các khoản chưa tính, kết quả có thể thấp hơn.
Trong ví dụ này, chỉ cần một khoản chi phí tăng thêm vài điểm phần trăm, phần dư có thể bị xóa sạch. Đó là lý do nhà bán hàng cần theo dõi biên lợi nhuận, tỷ lệ hoàn hàng, chi phí quảng cáo và hiệu quả của từng nhóm sản phẩm thay vì chỉ tập trung vào doanh số.
Cạnh tranh giá: Khi bán nhiều hơn chưa chắc kiếm được nhiều hơn
Khi nhiều cửa hàng cùng bán một sản phẩm, khách hàng có thể so sánh giá, ưu đãi và thời gian giao hàng chỉ trong vài phút.
Nếu sản phẩm không có sự khác biệt, người bán thường phải cạnh tranh bằng giá hoặc tăng ngân sách quảng cáo. Điều này đặc biệt khó khăn với những cửa hàng nhập hàng qua nhiều trung gian hoặc không có lợi thế về nguồn cung.
Làm thế nào để thoát khỏi cuộc cạnh tranh chỉ dựa vào giá?
- Chọn phân khúc rõ ràng: Tập trung vào nhóm khách hàng có nhu cầu cụ thể thay vì cố gắng bán mọi loại sản phẩm.
- Nâng cao chất lượng tư vấn: Giúp khách hàng hiểu sản phẩm nào phù hợp và vì sao nên lựa chọn.
- Phát triển thương hiệu: Tạo sự khác biệt thông qua chất lượng, thông tin minh bạch và dịch vụ sau bán.
- Kiểm soát nguồn cung: Đánh giá lại giá nhập, chất lượng và khả năng cung ứng.
- Xây dựng nội dung chuyên môn: Hướng dẫn sử dụng, so sánh sản phẩm và giải đáp những vấn đề khách hàng quan tâm.
Những lợi thế này không hình thành trong một vài ngày. Nhưng khi được đầu tư đúng hướng, doanh nghiệp có thể giảm dần sự phụ thuộc vào việc liên tục giảm giá để thu hút khách hàng.
Phụ thuộc hoàn toàn vào sàn thương mại điện tử có những rủi ro gì?
Shopee và TikTok Shop mang lại nhiều lợi ích, nhưng doanh nghiệp cần hiểu rằng mình đang kinh doanh trong một hệ sinh thái có những quy định và cơ chế vận hành riêng.
Khi nền tảng thay đổi chính sách, phí, cách phân phối nội dung hoặc điều kiện tham gia chương trình bán hàng, hoạt động kinh doanh có thể chịu ảnh hưởng.
Rủi ro về doanh thu
Nếu một kênh chiếm phần lớn doanh số, những thay đổi trên kênh đó có thể tác động đáng kể đến dòng tiền.
Rủi ro về thương hiệu
Khách hàng có thể nhớ sản phẩm hoặc nền tảng mua sắm nhưng không ghi nhớ rõ tên thương hiệu của người bán.
Rủi ro về dữ liệu
Khả năng tiếp cận và sử dụng dữ liệu khách hàng phụ thuộc vào chính sách nền tảng và quy định bảo vệ dữ liệu.
Rủi ro về khả năng mở rộng
Doanh nghiệp có thể gặp giới hạn khi muốn triển khai quy trình bán hàng, tư vấn hoặc giới thiệu sản phẩm đặc thù.
Giải pháp không nhất thiết là rời bỏ sàn. Doanh nghiệp có thể tiếp tục khai thác những lợi thế của nền tảng, đồng thời phát triển thêm các kênh tiếp cận và chăm sóc khách hàng phù hợp.
Doanh nghiệp có nên xây dựng website bán hàng riêng?
Có thể nên, nếu website phục vụ một mục tiêu kinh doanh rõ ràng. Nhưng không nên xây dựng website với kỳ vọng rằng khách hàng sẽ tự động tìm đến hoặc chi phí bán hàng chắc chắn thấp hơn sàn.
Website riêng giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc tổ chức thông tin sản phẩm, giới thiệu thương hiệu, phát triển nội dung chuyên sâu và xây dựng những kênh tiếp cận khách hàng ngoài sàn.
Đối với doanh nghiệp có nhiều sản phẩm hoặc bán hàng B2B, website còn có thể trở thành hệ thống giới thiệu sản phẩm và tiếp nhận yêu cầu báo giá chuyên nghiệp.
Những giá trị website riêng có thể mang lại
- Xây dựng hình ảnh thương hiệu thống nhất.
- Giới thiệu sản phẩm và dịch vụ với nội dung đầy đủ hơn.
- Phát triển nội dung SEO để tiếp cận khách hàng từ Google.
- Tiếp nhận yêu cầu tư vấn, đặt hàng hoặc báo giá tùy chức năng triển khai.
- Chủ động hơn trong trải nghiệm và quy trình chăm sóc khách hàng.
- Từng bước xây dựng hệ thống nội dung và dữ liệu thuộc phạm vi quản lý hợp pháp của doanh nghiệp.
Website không thay thế toàn bộ vai trò của sàn thương mại điện tử. Giá trị lớn nhất là giúp doanh nghiệp có thêm một nền tảng phát triển thương hiệu và tiếp cận khách hàng trong dài hạn.
Sàn thương mại điện tử và website riêng khác nhau như thế nào?
| Tiêu chí | Sàn thương mại điện tử | Website riêng |
|---|---|---|
| Tiếp cận khách hàng | Có hệ sinh thái người mua | Cần SEO, quảng cáo hoặc kênh dẫn truy cập |
| Thương hiệu | Theo giao diện nền tảng | Chủ động hơn về nhận diện và nội dung |
| Dữ liệu khách hàng | Phụ thuộc chính sách sàn | Có thể thu thập và quản lý hợp pháp |
| Chi phí | Phí và chương trình theo chính sách | Xây dựng, vận hành và marketing |
| Trải nghiệm mua hàng | Theo chức năng sàn | Có thể tùy chỉnh theo nhu cầu |
| Khả năng kiểm soát | Phụ thuộc nhiều vào nền tảng | Chủ động hơn nhưng cần tự vận hành |
Không có kênh nào phù hợp với mọi mô hình kinh doanh. Doanh nghiệp cần xác định vai trò của từng kênh để tránh đầu tư trùng lặp hoặc kỳ vọng sai về hiệu quả.
Mô hình bán hàng đa kênh: Không phụ thuộc vào một nguồn khách hàng
Một chiến lược đa kênh không có nghĩa doanh nghiệp phải xuất hiện ở mọi nền tảng. Điều quan trọng là lựa chọn những kênh phù hợp với sản phẩm, ngân sách và khả năng vận hành.
Hệ thống tiếp cận và phát triển khách hàng
Sơ đồ chiến lược tổng quát. Hoạt động điều hướng khách hàng và sử dụng dữ liệu phải tuân thủ chính sách từng nền tảng và quy định pháp luật.
Trong mô hình này, Shopee và TikTok Shop tiếp tục phục vụ những khách hàng muốn mua sắm trên nền tảng. Google giúp doanh nghiệp có thêm cơ hội tiếp cận người đang chủ động tìm kiếm sản phẩm hoặc giải pháp.
Website riêng là nơi tập trung thông tin thương hiệu, danh mục sản phẩm, hướng dẫn sử dụng, dự án và những nội dung có giá trị lâu dài.
Ví dụ thực tế: Một doanh nghiệp có thể kết hợp sàn và website như thế nào?
Điểm quan trọng là không nên sao chép toàn bộ hoạt động trên sàn sang website một cách máy móc. Mỗi kênh cần có mục tiêu và trải nghiệm phù hợp với nhóm khách hàng mà nó phục vụ.
Lộ trình 90 ngày để doanh nghiệp giảm dần sự phụ thuộc vào một kênh bán hàng
Không nên chuyển toàn bộ ngân sách sang website ngay lập tức. Doanh nghiệp cần thử nghiệm từng bước, đo lường kết quả và chỉ mở rộng khi có cơ sở.
Rà soát lợi nhuận và mức độ phụ thuộc
Tính lợi nhuận theo sản phẩm, kiểm tra chi phí thực tế, xác định tỷ trọng doanh thu từ từng sàn và nhóm sản phẩm có khả năng tạo lợi nhuận ổn định.
Hoàn thiện nền tảng thương hiệu
Chuẩn hóa thông tin doanh nghiệp, hình ảnh sản phẩm, chính sách bán hàng, nội dung tư vấn và đánh giá nhu cầu xây dựng hoặc nâng cấp website.
Thử nghiệm kênh tiếp cận bổ sung
Phát triển các trang sản phẩm hoặc dịch vụ trọng điểm, thử nghiệm SEO và quảng cáo có kiểm soát, đo chi phí tạo khách hàng tiềm năng và khả năng chuyển đổi.
Mục tiêu của 90 ngày đầu không phải thay thế toàn bộ doanh thu từ sàn. Mục tiêu là hiểu rõ hiệu quả hiện tại, xây dựng nền tảng và bắt đầu kiểm chứng khả năng tạo khách hàng từ những kênh khác.
Website riêng có thể trở thành tài sản kinh doanh dài hạn như thế nào?
Một bài viết tư vấn có giá trị, một trang sản phẩm có thông số đầy đủ hoặc một bộ hồ sơ năng lực được trình bày chuyên nghiệp có thể tiếp tục phục vụ khách hàng trong thời gian dài nếu được duy trì tốt.
Website cho phép doanh nghiệp phát triển những nội dung như vậy dưới thương hiệu của mình.
- Đối với doanh nghiệp bán hàng: Tổ chức danh mục, giới thiệu sản phẩm mới, cung cấp tài liệu và tiếp nhận yêu cầu tư vấn.
-
Đối với doanh nghiệp B2B: Xây dựng hồ sơ năng lực, dự án và thông tin kỹ thuật để hỗ trợ đối tác đánh giá nhà cung cấp. -
Đối với doanh nghiệp dịch vụ: Trình bày giải pháp, quy trình, kinh nghiệm thực hiện và các yếu tố giúp khách hàng lựa chọn. -
Đối với thương hiệu đang phát triển: Xây dựng hệ thống nội dung và trải nghiệm nhất quán, hỗ trợ hoạt động marketing dài hạn.
Tuy nhiên, website chỉ trở thành tài sản có giá trị khi được cập nhật và khai thác. Một website bỏ trống, thiếu nội dung và không có chiến lược thu hút khách hàng sẽ khó mang lại hiệu quả.
Đừng để toàn bộ hoạt động kinh doanh phụ thuộc vào một nền tảng
Blueweb cung cấp giải pháp thiết kế website doanh nghiệp, website giới thiệu sản phẩm, nâng cấp website cũ và chăm sóc website định kỳ.
Doanh nghiệp có thể bắt đầu từ một website phù hợp với nhu cầu thực tế, sau đó từng bước hoàn thiện nội dung, cấu trúc sản phẩm, trải nghiệm khách hàng và các chức năng hỗ trợ bán hàng.
Blueweb có thể hỗ trợ những gì?
- Thiết kế website giới thiệu doanh nghiệp và sản phẩm.
- Xây dựng cấu trúc danh mục và nội dung hỗ trợ SEO.
- Nâng cấp giao diện và chức năng website hiện tại.
- Tối ưu trải nghiệm di động và khả năng liên hệ.
- Chăm sóc, quản trị và cập nhật nội dung website theo nhu cầu.
Doanh nghiệp không nhất thiết phải đầu tư một website phức tạp ngay từ đầu. Điều quan trọng là lựa chọn giải pháp phù hợp với mục tiêu, nguồn lực và định hướng phát triển.
Câu hỏi thường gặp
Bán hàng trên Shopee và TikTok Shop có còn hiệu quả không?
Có thể vẫn hiệu quả nếu doanh nghiệp kiểm soát tốt giá vốn, phí nền tảng, quảng cáo và vận hành. Hiệu quả cần được đánh giá bằng lợi nhuận thực tế, không chỉ bằng doanh thu.
Có website riêng thì có cần tiếp tục bán trên sàn không?
Không nhất thiết phải lựa chọn một trong hai. Doanh nghiệp có thể duy trì sàn để tiếp cận người mua và phát triển website để xây dựng thương hiệu, cung cấp thông tin chuyên sâu và tiếp nhận khách hàng từ những kênh khác.
Website riêng có giúp giảm phí bán hàng không?
Website không chịu phí hoa hồng của sàn đối với những đơn hàng được xử lý hoàn toàn ngoài sàn, nhưng vẫn phát sinh chi phí vận hành, thanh toán, giao hàng và thu hút khách. Cần so sánh tổng chi phí thực tế trước khi kết luận.
Doanh nghiệp nhỏ có nên làm website ngay không?
Nếu doanh nghiệp đã có sản phẩm ổn định, định hướng thương hiệu rõ ràng và nhu cầu phát triển khách hàng ngoài sàn, website có thể là một khoản đầu tư hợp lý. Tuy nhiên, nên triển khai theo quy mô phù hợp thay vì đầu tư quá nhiều tính năng ngay từ đầu.
Website có thể thay thế Shopee và TikTok Shop không?
Về kỹ thuật, website có thể hỗ trợ giao dịch bán hàng trực tuyến. Nhưng khả năng tạo doanh số còn phụ thuộc vào lưu lượng truy cập, độ tin cậy, trải nghiệm mua hàng và nguồn lực marketing. Không nên mặc định website sẽ thay thế ngay lượng khách hàng từ sàn.
Shopee và TikTok Shop là những kênh kinh doanh có giá trị, nhưng không nên là toàn bộ chiến lược phát triển của doanh nghiệp.
Một mô hình kinh doanh bền vững cần kiểm soát được lợi nhuận, xây dựng lợi thế sản phẩm, phát triển thương hiệu và chủ động hơn trong việc tiếp cận khách hàng. Website riêng có thể là một phần quan trọng trong chiến lược đó, nếu được đầu tư và vận hành đúng mục tiêu.
Chủ đề bài viết được phát triển từ video phân tích hoạt động kinh doanh trên Shopee và TikTok Shop, kết hợp góc nhìn về chiến lược bán hàng đa kênh và phát triển website doanh nghiệp. Xem video tham khảo. Các số liệu tài chính trong bài là ví dụ giả định, không đại diện cho mức phí hoặc kết quả kinh doanh thực tế của một nhà bán hàng cụ thể.



Chia sẻ nhận xét về bài viết